Logo Turfroute
Opsterlandse Compagnonsvaart

Opst. Compagnonsvaart (foto C. Breider)


Traject Rolbrug - Sluis III


Komend vanaf Uilesprong vaart u via de Nieuwe Vaart richting Rolbrug bij Tijnje. Twee kilometer vanaf het Sudergemaal, dat duidelijk herkenbaar is, ligt Nij Beets. Het dorp is omstreeks 1863 ontstaan als gevolg van de turfwinning in de vroegere hooilanden. Het openluchtmuseum in Nij Beets, It Damshûs, is een echte bezienswaardigheid. Het museum geeft een goed beeld van de armoedige woon- en werkomstandigheden van de toenmalige bewoners. In het bezoekerscentrum zijn verschillende exposities ingericht over het ontstaan en afgraven van het hoogveen.

Vanaf de Rolbrug loopt een fraai fietspad (pdf, 536KB) door een natuurgebied naar het dorp Tijnje. Tijnje is ook in de 19e eeuw tijdens de vervening ontstaan. De rond 1850 gegraven Nieuwe Vaart splitst het dorp Terwispel in tweeën. De naam van de brug in het dorp, de Spaltenbrug, geeft aan dat het dorp letterlijk in tweeën werd gedeeld.

De veenkolonie Gorredijk is na het graven van de Opsterlandse Compagnonsvaart omstreeks 1631 ontstaan als uitbuurt van het oude dorp Kortezwaag. In de 18e eeuw was Gorredijk al een belangrijk handelscentrum. Midden in het dorp bevindt zich de eerste en grootste sluis van de Turfroute. Gorredijk is het prototype van een veenkoloniaal dorp. In het centrum is de vorm van een kruisdorp bewaard gebleven: de bebouwing ontstond langs de kruising van de vaart en de verkeersweg.

Even voorbij de sluis staat het beeld van een schippersvrouw. Zij moest vroeger het turfschip voorttrekken met behulp van een tuig om het bovenlichaam. Zo'n tuig heette in het Fries beage en daarom heet het beeld van David van Kampen ook 'Yn e beage'. In museum Opsterlân bevindt zich een aantal permanente tentoonstellingen. Vooral de afgraving van het hoogveen krijgt hier de nodige aandacht.

Vanuit Gorredijk zijn veel fietstochten te maken, zoals bijvoorbeeld naar Beetsterzwaag, Donkerbroek, de Kiekenberg bij Nieuwehorne en naar Oldeberkoop. Bij de VVV, in museum Opsterlân, zijn veel fiets- en wandelroutes verkrijgbaar.

Tussen de sluis bij Wijnjewoude en de buurtschap Klein Groningen ligt een trambrug, een overblijfsel van de in 1910 aangelegde en in 1945 opgebroken tramlijn tussen Gorredijk en Oosterwolde. De dorpen Wijnjeterp en Duurswoude werden in 1974 samengevoegd tot het huidige dorp Wijnjewoude. Bij de kerk van het vroegere Wijnjeterp staat een klokkenstoel met drie klokken. Het kerkje in Duurswoude stamt uit omstreeks 1250 en is daarmee de oudste kerk in de gemeente Opsterland. Op het kerkhof staat een zeldzaam priesterhuisje.

Tussen Klein Groningen en Donkerbroek ligt een erg fraai stuk Turfroute. U passeert daar de gemeentegrens tussen Opsterland en Ooststellingwerf op een schijnbaar internationaal punt: Moskou en Petersburg. Het gebied is echter minder internationaal dan het lijkt. De naam Petersburg ontstond waarschijnlijk n.a.v. de naam van de plaatselijke kroegbaas Pieter Blaauw, die tijdens of na het graven van de vaart een van de eerste bewoners was. Toen de buurtschap Petersburg zijn naam kreeg, ontstond voor de overzijde de naam Moskou.

Langs de drukke weg Drachten - Emmen ligt het dorp Donkerbroek, met langs de Herenwal enkele zeer karakteristieke huisjes. Voorbij de brug aan de oostkant van de vaart bevindt zich een prachtige aanleggelegenheid met een douche- en toiletgebouw. In Restaurant 't Witte Huis vindt u een foldersteunpunt. Daar is veel informatie over fiets- en wandelroutes te vinden.

U komt aan bij Sluis III, de Drie Tolhekkensluis, bij de Tjonger. Vanaf Sluis III kunt u via de Opsterlandse Compagnonsvaart doorvaren richting Appelscha of, via de Tjonger, richting Oldeberkoop en Mildam.

Natuurgebieden


Bossen & Landschap Beetsterzwaag, Lippenhuister Heide, Hemrikker Scharren, Wijnjeterper Schar, Duurswouder Heide, It Mandefjild bij Bakkeveen en Blauw Bos bij Haule.


Musea


Sudergemaal bij Nij Beets, It Damshûs in Nij Beets, Opel Automuseum in Tijnje en Museum Opsterlân in Gorredijk.


Bezienswaardigheden


Historisch dorp Beetsterzwaag, Tropische kas in Beetsterzwaag, Overtuinen in Beetsterzwaag, Landgoed Olterterp bij Olterterp, Landgoed Slotplaats bij Bakkeveen, Uitkijktoren Belvédère bij Bakkeveen, Historisch dorp Gorredijk, Joodse school in Gorredijk en Landgoed Ontwijk bij Donkerbroek. Zie ook het overzicht (pdf, 69KB) van de rijksmonumenten in gemeente Opsterland.

Oude gevels, Gorredijk

Oude gevels Gorredijk (foto J. Knevelman)

Slotplaats, Bakkeveen

Slotplaats Bakkeveen (foto J. Knevelman)

Easterein Gorredijk

Easterein Gorredijk (foto J. Knevelman)

© Stichting De Nije Kompanjons